Vaatwasser

Columnreeks: Bouwen voor een toekomst
Verschenen in: V – Vegan magazine – herfst 2010 – nr. 86

Ongeveer een half jaar heeft de verbouwing van de keuken geduurd. Dat lijkt niet alleen lang, dat is ook best lang. Van oude grenen vloerplanken heb ik kastjes en lades gemaakt en als aanrechtblad heb ik gekozen voor een (nieuw) bamboeblad. Omdat de oude water-, gas- en elektriciteitsleidingen hun beste tijd wel hadden gehad, heb ik deze allemaal opnieuw aangelegd.

De enorme hoeveelheid leidingen die zijn verwerkt in de keuken doen denken aan een goed gevuld bord spaghetti. Water-, gas- en elektriciteitsleidingen kronkelen onzichtbaar door de hele keuken heen. Op een plaats van nog geen tien vierkante meter zijn oven, gasfornuis, afzuigkap, close-in boiler, waterkraan, gootsteen, wasmachine, koelkast, verwarming, lampen en stopcontacten aangesloten op de koudwateraanvoer, warmwateraanvoer, waterafvoer, het elektriciteitsnetwerk en/of de rookgasafvoer. En dan heb ik nog niet eens de vaatwasser genoemd.

De vaatwasser is zonder meer het meest opvallende apparaat in de keuken. Niet vanwege zijn uiterlijk, maar vanwege zijn zijn: zíjn aanwezigheid in mijn keuken. Temidden van de grote hoeveelheid aan apparaten wordt altijd hij door bezoekers aangewezen als het overbodige water- en energieverslindende apparaat. En ik - als duurzame klusser - dien mij te verantwoorden. Dat doe ik meestal op niet al te overtuigende wijze gezien de reacties van mijn toehoorders. Zij weten vast dat ik een pesthekel heb aan afwassen en wantrouwen daarom mijn milieu-argumenten.

Toch ga ik hier nog eenmaal mijn best doen om de vaatwasser zich thuis te laten voelen in mijn huis. Hij verdient het, want hij heeft niet voor niets energielabel A. Ongeveer eens in de twee dagen geef ik hem 13 liter water en 0,8 kWh stroom en daarvoor geeft hij mij een schone vaat terug. Is dat een goede deal of niet?

Het hangt er vanaf aan wie je het vraagt. Op www.zuiniginfo.nl vinden ze van wel. Zolang de vaatwasser pas wordt aangezet wanneer hij goed is gevuld en er voor het juiste programma wordt gekozen, is hij in staat efficiënter te werken dan de mens in al zijn onhandigheid.

Op www.milieucentraal.nl wordt het gebruik van een vaatwasser juist afgeraden. De vaatwasser zou gemiddeld vier keer meer energie verbruiken dan een afwasbeurt met de hand. Maar echt eenduidig zijn ze bij Milieucentraal niet, want iets verderop is weer te lezen dat het een nek-aan-nek race is tussen de handafwas en de vaatwasser.

In een ander onderzoek van Milieucentraal zijn verschillende situaties naast elkaar gezet, betrekking hebbende op een afwas. De winnaar in dit lijstje is de handwas waarbij het water opgewarmd wordt door een zonneboiler, gevolgd door de handwas met een zuinige HR combiketel en de handwas met een gemiddelde combiketel. De afwasmachine komt daarna. A-label of C-label is voor vaatwassers onderling interessant, maar winnen doen ze het alleen van de handwas waar het water opgewarmd wordt met een elektrische boiler, volgens dit lijstje.

Dezelfde eenvoudige berekening die zij hebben gedaan, heb ik ook gedaan voor mijn vaatwasser. Ik kom tot de conclusie dat mijn vaatwasser met energielabel A zuiniger is dan de gemiddelde vaatwasser met het energielabel A. De hoeveelheid water die mijn vaatwasser verbruikt is nagenoeg gelijk aan de hoeveelheid water die gebruikt wordt bij de handafwas.

Dan zit ik alleen nog met het energieverbruik. Een zuinige HR-combiketel verbruikt voor de afwas jaarlijks 18m3 gas om het water op te warmen. Doe ik eenzelfde berekening, dan kom ik met mijn vaatwasser uit op 58 m3 gas. Dat scheelt behoorlijk ten opzichte van de HR-combiketel: meer dan drie keer zoveel gas! Maar hier is wel een verklaring voor. Een vaatwasser gebruikt geen gas, maar elektriciteit. In het onderzoek wordt er vanuit gegaan dat voor iedere kWh die opgewekt wordt 0,26 m3 gas is gebruikt.

AHA! Maar dat geldt niet voor mijn elektriciteit! Ik gebruik 100% groene stroom! Mijn vaatwasser, die groene energie slurpt, is dus beter aan het scoren dan een handafwas.

Ik zou dit moeten nuanceren. Ik maak namelijk ook gebruik van groen gas, waardoor de handwas ook weer beter scoort. En zo zijn er nog wel meer mitsen en maren. In het onderzoek gaat men er vanuit dat bij de handwas 8 liter water wordt gebruikt per handwas. Dat is één teiltje warm water. Als je de afwas voorspoelt, dan spoel je met dit verbruik van warm water de voorsprong zo weer door het gootsteenputje.

Dat de een stelt dat de vaatwasser te verkiezen is boven de handafwas en dat de ander het tegenovergestelde beweert, zegt eigenlijk al genoeg: De verschillen zijn niet zo groot en veel hangt af van wat je nu precies met elkaar vergelijkt.

Ik zou kunnen beloven dat ik ooit een zonneboiler zal aansluiten op mijn vaatwasser, zodat het water niet meer elektrisch opgewarmd hoeft te worden. Daarmee zou ik vrijwel net zo zuinig zijn als wanneer ik het met de hand doe. Maar waarschijnlijk ga ik deze belofte niet nakomen. Desondanks denk ik dat de hekel die ik heb aan het met de hand doen van de afwas vele malen groter is dan de schade die mijn vaatwasser toebrengt aan het milieu.

Met deze liefdesverklaring aan mijn vaatwasser wil ik deze serie kluscolumns afsluiten.

5 thoughts on “Vaatwasser

  1. Erik Wilschut (st.VEKO)

    Leuk om de verschillende afwegingen te lezen over de afwas doen en de afwas laten doen. Maar waarom wordt de productie van je afwasmachine er niet bij betrokken? Ik ben ‘bang’ dat de balans dan defitief doorslaat naar het zelf doen van de afwas, omdat de rokende schoorstenen van de afwasmachinefabriek vies zijn en niet roken als je geen afwasmachine koopt. En dan al dat materiaal waarvan je afwasmachine gemaakt wordt, dat moet toch ergens vandaan komen.
    Maar ja, misschien blijkt uit onderzoek wel dat het produceren van een afwasteil en borstel net zo milieu belastend zijn als de productie van de machine. Daar kun je dan wel weer tegen in brengen dat als je de afwas in de gootsteen doet er geen teiltje gebruikt hoeft te worden.
    Mijn vriendin wil een afwasmachine gaan kopen omdat ze een gloeiende hekel heeft aan afwassen. Voor de aanschafprijs wil ik best elke 2 dagen de afwas bij haar doen.

  2. Nico Schoen

    Ik ben het helemaal eens met Erik. slimme man! En houdt zijn vriendin waarschijnlijk wel af van het het besluit, als hij zich voor een jaar of tien wil vastleggen. Maar of die slimme Erik daartoe bereid is?

    En… merkwaardig toch, Rick, dat je de productie van dat apparaat niet hebt meegewogen. Zoals ik het ook merkwaardig vind dat bij vergelijkingen in de vervoerskosten de fiscale subsidie op kerosine niet wordt meegenomen.
    Maar ga vooral door met je artikelen!

  3. Rick Post author

    Halle Eric en Nico,

    Leuk dat jullie de moeite genomen hebben een reactie te plaatsen!

    Je hebt natuurlijk gelijk dat de productie van de vaatwasser ook meegenomen moet worden voor een eerlijke vergelijking. Vaak werden/worden deze onderdelen niet meegenomen omdat er niet veel informatie over beschikbaar is en omdat de bijdrage vaak relatief klein is. Maar goed, ik heb het nog even uitgezocht: ik vermoed dat de milieueffecten van de vaatwasser (het apparaat) ongeveer 10% van het totaal uit maken. Hoeveel het precies zal zijn hangt ook weer in grote mate af van de levensduur van de vaatwasser: het maakt uit of de vaatwasser 5 jaar meegaat of 25 jaar. Hoe langer de levensduur, hoe minder groot de relatieve bijdrage is.
    Maar hoe je het ook wendt of keert, theoretisch gezien zal de meest milieuvriendelijke manier van afwassen toch met de hand zijn. Zeker als je het water laat verwarmen door de zon. En als je er dan ook nog eens voor zorgt dat je zo min mogelijk afwasmiddel gebruikt etc. dan kan het bijna niet anders dan dat de vaatwasser verliest.
    Maar goed, in de praktijk bekeken, denk ik dat de verschillen ook weer niet heel groot zullen zijn en dat het afhangt van de situatie en vooral wat ik natuurlijk liever wil geloven (ik hou echt niet van afwassen) ;)

    Groeten,
    Rick

  4. Nico Schoen

    Hallo Rick,

    Ik ben mijn hekel aan afwassen kwijtgeraakt, door de School voor Filosofie. Ik leerde daar mijn volle aandacht te richten op het doen en… als een wonder blijkt, dat juist het afwassen mij helpt om weer bij mezelf te komen. Het is gelijk aan mediteren. Ik raad je aan om het eens uit te proberen en ik waarschuw je wel: het kan uitgroeien tot een verslaving!

    Succes!

    Nico

  5. watervalkraan

    Wezenlijk fascinerend! Bent u mogelijk van plan nog meer van dit soort artikels te maken? Ik hoop het! Ik ben in ieder geval onwijs verwonderd. Ga vooral zo door!

Comments are closed.